Hozirda hammamiz foydalanayotgan ChatGPT, Gemini AI, Claude AI kabi sun’iy intellekt modellariga savol berganingizda, prompt yozganimizda ular qanday ishlashini ko‘rib chiqamiz.

Agar siz sun’iy intellektga prompt yozsangiz, u ushbu xabarni tahlil qiladi, qayta ishlaydi va turli o‘lchovlar bo‘yicha tushunib, javob qaytaradi.

"Bugun ob-havo qanday bo‘ladi?" deb savol bersangiz, sun’iy intellekt modeli siz jo‘natgan matnni tahlil qiladi va uning ma’nosini anglashga harakat qiladi. Bu jarayon "Natural Language Understanding" (tabiiy tilni tushunish) deb ataladi.

"Natural Language Understanding" bu - matnni tushunish bo‘lib, sun’iy intellekt modelining matnning umumiy mazmunini anglashi va talqin qila olishini anglatadi. Agar yuborgan xabaringiz omonim so‘z bo‘lsa, model bir necha ma’nodoshi bilan qayta ishlab, to‘g‘ri ma’noni tushunishga harakat qiladi. Prompt yozayotganda ba’zida bir necha so‘zlarni noto‘g‘ri yozishingiz mumkin. Bu so‘zlarni sun’iy intellekt boshqa shunga o‘xshash yaqin so‘zlar bilan almashtirib tushunishga harakat qiladi. Agar yozgan promptingizda hazil ma’nosini ifodalaydigan so‘z bo‘lsa, uni ham tushunish uchun ma’lumotlar bazasini qaytadan ko‘rib chiqadi. Chunki, hazil qilish qobiliyati insonga xos hislat bo‘lib, sun’iy intellekt uni tushunishga biroz qiynaladi.

Bundan so‘ng "Machine Translation" (Mashinali tarjima) jarayoni boshlanib, bunda model siz yozgan promptga javobni topish uchun turli tillardagi ma’lumotlar bazasidan foydalanadi va javobni siz gaplashayotgan tilga tarjima qiladi. Shuning uchun sun’iy intellekt modeli o‘zbek tilini tushunishga qiynaladi. Chunki javobni ingliz tilidan olib, yana qaytadan o‘zbek tiliga tarjima qilishi kerak bo‘ladi. Bu jarayonda so‘zlarda ayrim xatolar yuz berishi mumkin.  

Shundan so‘ng, "Natural Language Generation" (tabiiy tilni yaratish) jarayoni yuz beradi. Bunda model sizga eng maqbul va qulay bo‘lgan sodda variantga ma’lumotlarni tahlil qilish orqali vujudga kelgan natijani yaratadi va oxirida sizga maqbul javobni chiqarib beradi. Bu jarayonlarning hammasi umumiy qilib, "Natural Language Processing" (Tabiiy tilni qayta ishlash) deb ataladi.

Xulosa qilib aytganda, sun’iy intellekt rivojlangan sari u inson hayotining barcha jabhalarida faol rol o‘ynayveradi. Ba’zilar sun’iy intellekt kelajakda ishsizlar oqimini vujudga keltiradi deb aytsa, men ularga NVIDIA kompaniyasi rahbari Jensen Huang aytganidek: "Sun’iy intellekt sizning ishingizni olib qo‘ymaydi, sun’iy intellektni ishlatishni biladiganlar sizning ishingizni olib qo‘yadi" degan fikrni keltirgan bo‘lar edim.